Projekty Unijne

Znajdź w serwisie

FACEBOOK

Konkursy

ZAPOZNAJ SIĘ Z NASZĄ OFERTĄ CIEKAWYCH KONKURSÓW I OLIMPIAD

Mapa

PK Góra Św. Anny - Rezerwaty przyrody

Na terenie PK "Góra św. Anny" położonych jest 6 rezerwatów przyrody:

Rezerwaty leśne: "Lesisko", "Biesiec", "Boże Oko" i "Grafik"
Rezerwat geologiczny: "Góra św. Anny"
Rezerwat florystyczny: "Ligota Dolna"

Rezerwaty przyrody znajdują się pod opieką (są administrowane) przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Opolu.


Rezerwat przyrody "LESISKO"

Na południowych stokach Grzbietu Chełmskiego położony jest rezerwat „Lesisko”. Został utworzony w 1997 roku. Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych zbiorowisk buczyn o charakterze zbliżonym do naturalnego.
Całą powierzchnię rezerwatu zajmują ekosystemy leśne. Zbiorowiska te reprezentowane są przez żyzną buczynę niżową Galio odorati-Fagetum, która dominuje na większości obszarze, oraz kwaśną buczynę niżową Luzulo pilosae-Fagetum, występującą w kilku mniejszych płatach. Drzewostan tworzą głównie buki w wieku około 165 lat. Spośród chronionych gatunków roślin naczyniowych odnotowano tu występowanie buławnika wielkokwiatowego Cephalanthera damasonium, miodownika melisowatego Melittis melissophyllum oraz wawrzynka wilczełyko Daphne mezereum.
Spośród gatunków ssaków na uwagę zasługuje orzesznica leszczynowa Muscardinus avellanarius podlegająca ścisłej ochronie gatunkowej.

Teren rezerwatu to obszar z zachowanymi formami krasowymi, charakterystycznymi dla Chełma. Zalegający tu wapień muszlowy jest szczególnie podatny na procesy krasowe, które rozwinęły się w okresie przed plejstoceńskim. Większość form krasowych powstała w wyniku zapadnięcia się terenu. O tym, że procesy te trwają do dzisiaj świadczy fakt szybkiej ucieczki wody oraz brak powierzchniowych okresowych spływów wód opadowych i roztopowych. Formy krasowe to: leje, misy zapadliskowe, jaskinie i wąwozy( np. w oddziale 59 b położony jest lej krasowy o średnicy 7 m i głębokości 2 m) Pozostałością moreny czołowej sięgającego tu zlodowacenia środkowopolskiego są zbudowane z grubo i średnio krystalicznych granitów barwy różowej głazy narzutowe. Jeden z głazów w oddziale 58 c na kształt wrzecionowaty i obwód 300cm.


Rezerwat "BIESIEC"

Rezerwat Biesiec położony jest na wzniesieniu z malowniczymi wychodniami wapienia. Według miejscowych podań tutaj dokonywano egzekucji złoczyńców przez powieszenie na szubienicy. Wzniesienie to nazwano Biesiec lub Wisielec. W pobliżu Bieśca (350 m n.p.m.) po drugiej stronie drogi leśnej znajduje się nie mniej malownicze wzniesienie Wysocka Góra (385 m n.p.m.).

Teren rezerwatowy porasta 150-letni drzewostan bukowy, który tworzy zbiorowisko żyznej buczyny sudeckiej, charakteryzujące się bujnym i wielogatunkowym runem. Rośnie tu wiele chronionych i rzadkich gatunków roślin: lilia złotogłów (Lilium martagon), wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum), pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladona), pierwiosnka lekarska (Primula veris), paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare), zanokcica skalna (Asplenium trichomanes), czerniec gronkowy (Actaea spicata) i storczyki: kruszczyk szerokolistny i rdzawoczerwony (Epipactis helleborine, E. atrorubens), buławnik mieczolistny (Cephalanthera longifolia), żłobik koralowy (Corallorhiza trifida). W rezerwacie znajdują się stanowiska rzadkich grzybów: gwiazdosza potrójnego i frędzelkowanego (Gastrum triplex, G. fimbriatum). Celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych zbiorowiska lasu bukowego z rzadkimi i podlegającymi ochronie prawnej gatunkami roślin.


Rezerwat "GRAFIK"

Pomiędzy Leśnicą a Czarnocinem usytuowany jest rezerwat „Grafik”. Dominuje tu 150- letni buk rosnący na grubej warstwie lessu z licznymi malowniczymi formami erozyjnymi: dolinami wciosowymi, jarami i lejami krasowymi.
Na terenie rezerwatu wyróżniono zespół kwaśnej buczyny niżowej. W lesie występuje prawnie chroniony mech widłoząb miotlasty (Dicranum scoparium) oraz przedstawiciel storczykowatych kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine). Rezerwat „Grafik” zajmuje powierzchnię 27, 43 hektara.
Zaledwie kilka metrów od granicy rezerwatu znajduje się pomnik – kamienny krzyż z napisem „Filio” – co znaczy synowi. Jest to miejsce tragicznej śmierci syna hrabiego Andreasa Renarda (1795- 1874) właściciela m.in. strzeleckiego zamku i znacznych posiadłości ziemskich. Hippolit podczas polowania został ciężko postrzelony w głowę - zmarł po kilku dniach. Nazwa rezerwatu upamiętnia bolesne wydarzenia, jakie rozegrały się w tamtejszych lasach (grafik od graf).


Rezerwat "BOŻE OKO"

Pomiędzy miejscowościami Klucz a Czarnocinem położony jest rezerwat „Boże Oko” (68,94 ha). Teren ten jest niezwykle malowniczy. Suche doliny o szerokich dnach i głębokie parowy o stromych zboczach oraz leje krasowe dodają mu swoistego uroku.

Całą powierzchnię rezerwatu zajmują ekosystemy leśne. Zbiorowiska leśne rezerwatu reprezentowane są przez kwaśną buczynę niżową Luzulopilosae - Fagetum oraz -  na większości obszarze -  żyzną buczynę niżową Galio odorati – Fagetum. W drzewostanach rezerwatu dominują buki w wieku 150-170 lat. Stwierdzono tu występowanie trzech gatunków chronionych z rodziny storczykowatych: buławnik wielkokwiatowy Cephalanthera damasoniumi, kruszczyk połabski Epipactis albensis oraz gnieźnik leśny Neottia nidus-avis.

Nazwa rezerwatu pochodzi od kapliczki znajdującej się w pobliżu rezerwatu. Z miejscem tym związane są dwie legendy. Jedna z nich mówi o leśniczym i jego psie. Podczas polowań pies zawsze biegł w jedno miejsce. Zaciekawiony leśniczy poszedł za nim i tam ukazał mu się symbol Bożego Oka. Druga legenda mówi o świętej Annie kilkakrotnie ukazującej się mieszkańcom na wzniesieniu. Dla upamiętnienia tego wydarzenia już w XV wieku wybudowana została na wzniesieniu kapliczka ukierunkowana w stronę Góry Świętej Anny, ponieważ wg. legendy święta Anna miała się udać w tym kierunku.


Rezerwat "GÓRA ŚW. ANNY" - geologiczny
 
Litologia

Omawiany obszar należy w rozumieniu jednostki geologicznej do Monokliny Przedsudeckiej, przebiega on pasem na długości 100km i szerokości 15km. Obszar ten reprezentowany jest przez formacje triasowe, które są podścielone utworami wieku wczesno-karbońskiego są to piaskowce szarogłazowe, mułowce i iłowce. Z wierceń wynika, że utwory dolnego karbonu występują na całej Opolszczyźnie (Kłapciński 1993). Utwory karbonu zostały zaobserwowane w okolicach wsi Żyrowa, gdzie również znalezione zostały szczątki roślinne archeokalamitów (Niedźwiedzki 2000). Miąższość tego kompleksu jest bardzo różna i zawiera się w przedziale od 1000 – 4000m w rejonie Głubczyc (Unrug 1974). Nad osadami dolnego karbonu występuje zgodnie kilkadziesiąt metrów piaskowców arkozowych czerwonego spągowca (Kłapciński 1959, 1993, Kotlicki 1973). Powyżej znajdują się utwory triasowe wykształcone tutaj typowo dla facji germańskiej. Na południe od Gogolina odsłaniają się wapienie, dolomity i margle górnego pstrego piaskowca (retu). W budowie geologicznej Śląska obserwuje się budowę monoklinalną. Wapienie gogolińskie, przechodzą w kierunku północnym w wapienie formacji górażdżańskiej, dziewkowickiej i karchowickiej. Dalej na północ ukazują się wychodnie najwyższego triasu (iłowce, mułowce i piaskowce kajpru oraz iłowce retyku).W okolicach Opola odsłania się kreda górna (margle i wapienie), która przykrywa częściowo monoklinę, ale jest silnie zerodowana. Na obszarze pomiędzy Zdzieszowicami a Tarnowem Opolskim występują liczne uskoki, które przecinają obszar w dwóch kierunkach: N – S, występujące z mniejszą częstością, E – W. Uskoki te są wieku co najmniej późnomioceńskiego, ponieważ przecinają osady sarmatu (S.W Alexandrowicz 1964, S.W. Alexandrowicz, Kleczkowski 1968, 1974, Kotlicka 1979, Kotlicki 1979). Na południe w rowie Kędzierzyna - Paczkowa znajdują się znacznej miąższości utwory neogenu. Starsze osady są przykryte czwartorzędowymi lessami o różnej miąższości, a rozrzucone głazy narzutowe barwy różowej są pozostałością po środkowopolskim zlodowaceniu (Boda ?). Wspomnieć należy jeszcze o występujących oligoceńsko – mioceńskich wulkanitach (Stupnicka 1989) w rejonie Góry św. Anny, które przebijają pokrywę węglanową triasu środkowego.

Litostratygrafia

Osady triasu występujące na Górnym Śląsku są sedymentem epikontynentalnej facji germańskiej. Profil osadów triasu górnośląskiego jest klasycznym profilem triasu germańskiego. Dolna partia profilu triasu jest wykształcona jako pstre piaskowcowo - iłowcowe osady terrygeniczne. W najniższej części wapienia muszlowego – recie występują osady węglanowe morza epikontynentalnego, które dominują przez cały środkowy trias. Reprezentujące wczesny pstry piaskowiec warstwy ze Świerklańca obejmują piaskowce, mułowce, iłowce. Ret zbudowany jest z dolomitów, margli, wapieni, oraz gipsów i anhydrytów. Bardzo dobrze rozwinięty jest dolny wapień muszlowy, który jest reprezentowany przez grube kompleksy wapienne. Trias środkowy to wapień muszlowy w którym wydzielono: dolny wapień muszlowy - warstwy gogolińskie (wapień falisty, margle, wapienie organodetrytyczne i krynoidowe), formację górażdżańską (wapienie onkoidowe, organodetrytyczne), formację dziewkowicką (wapienie faliste, gruzłowe i przeławicenia muszlowców terebratulowych oraz wapieni krynoidowych), formacja karchowicka organodetrytyczne wapienie często krynoidowe, oraz biohermy koralowcowo gąbkowe. Wapień muszlowy środkowy dzieli się na: dolomity diploporowy ze zlepieńcami i warstwy tarnowieckie, które są wykształcone jako dolomity margliste i margle dolomityczne często z gipsem. Górny wapień muszlowy to warstwy z Wilkowic są to:(wapienie organodetrytyczne, dolomity i margle), warstwy boruszowickie (iłowce dolomityczne, mułowce rzadziej dolomity, piaskowce).

Trias górny został podzielony na kajper i retyk. Osady kajpru dolnego to (szare i czerwone łupki z przewarstwieniami wapieni i dolomitów, a w górnej części dolnego kajpru leży dolomit graniczny. Kajper górny dzieli się na dolną serię gipsową (iłowce dolomityczne, przeważnie zielonoszare z cienkimi przewarstwieniami dolomitu i gipsu rzadziej anhydrytu (Kotlicki 1974) oraz piaskowiec trzcinowy (piaskowce i mułowce ze zwęglonym detrytusem roślinnym, warstewkami węgla). Osady kajpru górnego zamyka seria gipsowa (iłowce barwy czerwonej z gipsem występującym w postaci soczew i przeławiceń. Retyk nie został jeszcze rozdzielony litostratygraficzne, korelacja dotychczasowych wydzieleń nie została zakończona. Retyk tworzą iłowce szare i pstre ze sferolitami marglistymi i syderytowymi, podrzędnie piaskowce, wapienie, margle, dolomity oraz zlepieńce węglanowe (Kotlicki 1974).


Rezerwat "LIGOTA DOLNA" - florystyczny

Jednym z najciekawszych przyrodniczo, ale nie tylko, miejsc jest Ligocka Góra Kamienna. Jest to odosobnione, najdalej na północ wysunięte w Parku Krajobrazowym „Góra Sw. Anny” wzgórze o płaskiej partii grzbietowej. Wierzchowina wzgórza posiada kształt owalny o wymiarach 350m x 750m. Trzon Kamiennej Góry Ligockiej budują wapienie środkowego triasu, głównie odporne na erozję warstwy gogolińskie i terebratulowe. Na krawędzi wzniesienia widoczne są wychodnie tych wapieni. Na północno-zachodnim i południowo-zachodnim zboczu Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w 1959 r na powierzchni 4,90ha utworzono rezerwat ścisły w celu ochrony pozostałości kserotermicznych zbiorowisk roślin.

Murawy kserotermiczne to zbiorowiska roślin zasiedlające żyzne gleby zasobne z węglan wapnia. Wykształcają się na szczególnych siedliskach, gdzie panują wyjątkowe warunki mikroklimatyczne-okresowo wysokie temperatury gleby i przypowierzchniowej warstwy powietrza. Większość tych muraw nie ma naturalnego pochodzenia - rozwinęły się one w wyniku działalności hodowlanej człowieka (np. wypas owiec, koszenie). Mają ogromne walory przyrodnicze. Murawy kserotermiczne charakteryzują się sezonowym rytmem życia, podobnie jak roślinność stepowa. Wegetacja zaczyna się już wczesną wiosną: kwitną pięciorniki, gęsiówki, rogownice i przetaczniki. Późna wiosna i początek lata to czas najbujniejszego rozwoju muraw. Okres ten charakteryzuje się olbrzymim bogactwem owadów- motyli, prostoskrzydłych. W drugiej połowie lata kwitnienie wyraźnie maleje, ponieważ wiele gatunków roślin zapada w spoczynek. Jesień to ponowne, choć znacznie słabsze ożywienie roślinności.

W pewnym stopniu do zachowania tej roślinności przyczyniło się nie tylko położenie, ale również istniejące na tym terenie jeszcze przed II wojną światową szybowisko należące do hr. Elizabeth von Francken-Siersdorff. W latach 30-tych za sprawą żyrowskiej hrabiny powstała szkoła szybowcowa. Po dwóch latach istnienia lotniskiem zainteresowali się wojskowi i ustanowili tam lotnisko zapasowe dla bombowców Luftwaffe. W maju 1945r. w Ligocie Dolnej, miejscowości położonej u stóp Góry Kamiennej na bazie przedwojennej szkoły szybowców utworzono Cywilną Szkołę Pilotów i Mechaników, która wykształciła wielu znanych pilotów. Szkoła na początku 1951 r. została zamknięta, a jej mienie przejął na magazyny Pewex.

Rezerwat "Ligota Dolna” jest dziś unikalnym obiektem florystycznym i faunistycznym, jego dodatkowym walorem jest urozmaicona rzeźba terenu ze skalistymi urwiskami i wychodniami wapieni. Występują tu trzy zbiorowiska roślinne: murawa naskalna, niska i luźna murawa kserotermiczna i murawa kserotermiczna uboga, a także zespół zarośli krzewiastych z ligustrem pospolitym, śliwą tarniną, szakłakiem pospolitym, głogiem jednoszyjkowym i dziką różą. Prawdziwymi rarytasami są: rozchodnik biały, szparag lekarski, chaber miękkowłosy, goździk kartuzek. Z roślin chronionych należy wymienić dziewięćsiła bezłodygowego, len austriacki. Z mnogością roślin kwiatowych związane jest z występowaniem motyli. Naliczono ich tu prawie 600 gatunków. Spotkać można pazia królowej. Masowo pojawiają się: zmrocznik wilczomlecz, zmrocznik pazik, zawisak tawulec, kraśnik sparcetek, modraszek korydon. Na terenie rezerwatu występuje rzadki gatunek węża - gniewosz plamisty, a także żmija zygzakowata, jaszczurka zwinka. Z ptaków gnieździ się tu: kos, drozd śpiewak, pokląskwa, dzierzba gąsiorek, pokrzewka cierniówka.

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie.
Strona współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu III Pomocy Technicznej. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Instytucja Zarządzająca PROW na lata 2007-2013: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Strona opracowana na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego.

 

2015 | Wszystkie prawa zastrzeżone - ZOPK 

designed & hosted by