Projekty Unijne

Znajdź w serwisie

FACEBOOK

Konkursy

ZAPOZNAJ SIĘ Z NASZĄ OFERTĄ CIEKAWYCH KONKURSÓW I OLIMPIAD

Mapa

poniedziałek, 23 maj 2022 12:37

Zbrodnicze rośliny z cyklu Rok Botaniki

Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Maj to najbardziej „zielony” miesiąc roku. Długo wyczekiwana, świeża, soczysta zieleń pojawia się na łąkach, miejskich skwerach i w lesie. W ostatnich artykułach z serii Rok Botaniki nakłanialiśmy Was do kulinarnego wykorzystywania młodych roślin bogatych w witaminy, mikroelementy i zapewniających wiosenny detoks. Okazało się jednak, że wiele osób ma obawy co do stosowania dzikich roślin w kuchni ze względu na możliwości zatrucia pokarmowego. Powszechnie wiadomym jest, że istnieją takie rośliny, które mogą być niebezpieczne dla człowieka – niektóre wręcz śmiertelnie.

W polskiej florze występuje kilka gatunków roślin szczególnie niebezpiecznych. Rośliny te powinien znać każdy.

Jedną z najwcześniej pojawiających się roślin wykorzystywanych w kuchni jest czosnek niedźwiedzi. Ten może być mylony z konwalią majową i zimowitem jesiennym. Obydwa gatunki są trujące. Szczególnie niebezpieczny jest zimowit, który zawiera trującą kolchicynę  - 0,02g tej substancji jest dawką śmiertelną dla człowieka. Jak ich nie pomylić. Czosnek niedźwiedzi pojawia się najwcześniej. Jego liście są miękkie i mają wyraźny czosnkowy zapach. Z cebulki wyrasta jeden liść na wyraźnym ogonku liściowym. U zimowita z cebuli wyrastają dwa liście, nie mają  one ogonka a blaszka zbiega do nasady. U konwalii majowej sztywne liście wyrastają z kłączy. Pamiętajmy o tym, że czosnek niedźwiedzi jest gatunkiem chronionym i powinien być pozyskiwany jedynie z ogrodu.

Maj to również czas komunii i wesel. Wtedy to biesiadne stoły dekorujemy kwiatami, często konwalią, bluszczem, bukszpanem. Pamiętajcie o ich trujących właściwościach, szczególnie wtedy gdy wśród gości są małe dzieci poznające świat przez dotyk i smak.

Wawrzynek wilczełyko to piękny krzew o pachnących, fioletowo różowych kwiatach, pojawiających się już w lutym. Rośnie w lasach liściastych a w sprzedaży dostępne są odmiany ogrodowe. Cała roślina jest trująca. Szczególnie niebezpieczne są jaskrawo czerwone owoce. Dawka śmiertelna dla dorosłego człowieka to 10 jagód, dla dziecka wystarczy jedna.

Cis pospolity to bardzo ciekawy gatunek. Jest trujący niemal w całości zarówno dla ludzi, jak i dla wielu gatunków zwierząt. Jadalna jest jedynie czerwona osnówka, która otacza nasiona. Często sadzony w ogrodach i parkach. Został objęty ochroną już w 1423roku przez Władysława Jagiełłę -  „Jeśli kto wszedł w las i drzewa, które znajdują się być wielkiej ceny, jako jest cis i jemu podobne porąbał, tedy może być przez pana albo dziedzica pojman”.  Władca chciał w ten sposób ograniczyć eksport drewna cisowego, będącego cennym surowcem do wyrobu m.in. bardzo dobrej jakości łuków i kusz. Drewno cisa charakteryzuje się bowiem dużą sprężystością, giętkością i wytrzymałością. Aby pozbyć się wrogów wykorzystywano też właściwości trujące cisa - groty strzał nasączano sokiem tej rośliny albo dolewano soku do wina. Znane były też przypadki zatruć winem przetrzymywanym w beczkach wykonanych z drewna cisowego.

Wiele tajemnic kryje rodzina selerowatych (dawne baldaszkowate). To bardzo cenna grupa roślin. Do rodziny tej należą liczne gatunki, z których wywodzą się warzywa i przyprawy np. marchew, koper, kminek, pasternak. Rodzina selerowatych posiada też swoich „zbrodniczych” przedstawicieli.

Blekot pospolity jest chwastem o liściach podobnych do naci pietruszki. Łodyga jest pusta w środku i delikatnie kreskowana. Roślina ma gorzki i piekący smak. Przy spożyciu niewielkich ilości wywołuje nieprzyjemne doznania ze strony układu pokarmowego.

Szalej jadowity występuje w miejscach podmokłych. Kwiaty mają charakterystyczny mysi zapach i zapylane są przez muchy, zaś część podziemna - kłącze - pachnie pietruszką i ma słodkawy smak. Cała roślina zawiera silnie trującą cykutoksynę. Już w starożytności wykorzystywano cykutę do realizowania wyroków śmierci. Wyciągiem z tej rośliny uśmiercono m.in. Sokratesa.

Barszcz Sosnkowskiego to roślina, która przywędrowała z Azji. Jest ogromna, dorasta do 3 m wysokości. Łodyga jest pusta w środku, podłużnie bruzdowana, pokryta w dolnej części fioletowymi plamkami. Drobne, białe kwiaty zebrane są w gigantyczny baldach złożony (o średnicy ok. 50 cm). Parzystodzielne liście ułożone są skrętolegle na łodydze. Barszcz Sosnkowskiego został sprowadzony w latach 50-tych XX wieku i  miał stanowić paszę dla bydła. Roślina potocznie nazywana jest „zemstą Stalina”. Gatunek szybko zdziczał, a jeszcze szybciej zaczął się rozprzestrzeniać. Obecnie stanowi najgroźniejszy dla człowieka gatunek inwazyjny. Roślina ta zawiera olejki eteryczne, które pod wpływem promieni UVA i UVB powodują niebezpieczne oparzenia II i III stopnia. Pierwsze objawy oparzenia barszczem Sosnowskiego pojawiają się w ciągu 30 minut do dwóch godzin od kontaktu z chwastem. Na początku na skórze pojawia się zaczerwienienie, a następnie tworzą się pęcherze. Poparzeniu może towarzyszyć intensywny ból, gorączka i uciążliwy świąd skóry. Rany trudno się goją.

Pokrzyk wilcza jagoda jest rośliną chronioną. Można ją spotkać w naszych lasach. Jej łacińska nazwa to Atropa belladonna. Atropa wywodzi się od imienia jednej z trzech greckich bogiń przeznaczenia. Atropos była tą, która przecinała nić życia. Druga część nazwy belladonna to z łaciny „piękna pani”, gdyż Rzymianki używały wyciągów z rośliny jako kosmetyku rozszerzającego źrenice i nadającego im blasku. Pokrzykowa mikstura dodatkowo przyspieszała i pogłębiała oddech. Dawka śmiertelna dla dorosłego człowieka to ok. 10 jagód. Roślina ta stosowana była też ochoczo na angielskim dworze królowej Elżbiety, zarówno do celów kosmetycznych jak i eliminacji niechcianych osób. W Polsce właściwości pokrzyka wykorzystywano do trucia wilków, stąd jej nazwa.

Na miano „mordownika” zasłużył sobie tojad - piękna bylina o niebieskich kwiatach. Ze względu na okazałe kwiatostany bywa sadzona w ogrodach. Jej naturalne stanowiska znajdują się w górach. Trujące właściwości tej rośliny wykorzystywano już w starożytności. Podobno otruto nim Arystotelesa. W średniowieczu wyciągiem zatruwano groty strzał i miecze. Zaś w renesansie należał do najczęściej stosowanych trucizn.

Wśród rośliny ozdobnych, chętnie uprawianych w ogrodach również znajdziemy okazy niezwykle niebezpieczne. Należy tu wymienić uprawiany zazwyczaj jako roślina doniczkowa oleander pospolity. Ze względu na ciekawy pokrój bywa sadzony bieluń czy rącznik pospolity. Zwracajcie szczególną uwagę na rośliny uprawiane w ogrodach, szczególnie kiedy w ogrodzie przebywają dzieci.

Świat roślin jest niezwykły i kryje wiele tajemnic. Rośliny posiadają zdumiewające właściwości. Stanowią pokarm, leczą i niszczą życie.

Czytany 183 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 23 maj 2022 12:51

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie.
Strona współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu III Pomocy Technicznej. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Instytucja Zarządzająca PROW na lata 2007-2013: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Strona opracowana na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego.

 

2015 | Wszystkie prawa zastrzeżone - ZOPK 

designed & hosted by